Margæsaflug og erfðaþættir

Hinir tignalegu gráhvítu og svörtu margæsir eru fuglar maímánaðar. Á leirunum inn af Skerjafirði sjást þær í stórum hópum á fjörubeit. Þegar líður að mánaðarmótum maí júní leggja þær af stað til austurstrandar Grænlands og eru fljótar í för alla leið til Devoneyja. Þær eru í nyrsta hluta Kanada á sömu breiddargráðu og Thule. Frá Angmagssalik fara þær yfir jökullinn í um 2400 metra hæð, oft að næturlagi nálægt heimskautabaugi, artikbaug sem leið liggur til Syðri Straumsfjarðar. Flugið tekur um 10 stundir yfir hafið frá Íslandi til Grænlands. Flughraði fuglsins er ótrúlegur, hátt í 100 km á einni klukkustund . Ekki slær hann af þegar farið er yfir til Hellulands og þaðan til varpstöðvanna í eyjaklasanum sem kenndur er við Elísabetu drottningu.

Oddaflug margæsa er tignarlegt og nýtist fuglinum vel. Vindar, niðurstreymi af jökli og sólfar eru þættir sem án vafa eru hjálplegir fuglinum og innbyggt í hans leiðsögunet. Forvitnilegt væri fyrir flugmenn og fuglaáhugamenn að rannsaka nákvæmlega hvað gerir margæsinni kleift að fara svo langa leið á svo skömmum tíma. Stuttu eftir langflugið er hún farin að verpa og kemur svo til baka eftir miðjan ágúst. Þessi hánorræni fugl sem er sagður koma frá Írlandi eftir vetursetu. Hann lætur ekki kuldann í norðri aftra sér í byrjun varps norður á 75°. Á netsíðum er fuglinn sagður þurfa mikla orku til að komast yfir Grænlandsjökull, en veganesti sitt fær hann úr ríkulegu lífríki leirfjara á Vesturlandi. Flughæfni hans er einstök en eitthvað vantar á þekkingu okkar af þessum merkilega fugli.

Eiríkur rauði og afkomendur hans fóru einnig langt norður með vesturströnd Grænlands. Norður fyrir Upernavik við Baffinflóa í leit sinni að fágætum afurðum. Það var talið 12 dægra róður að fara úr Eystribyggð til Diskoeyjar. Meir en 1200 km sjóleið. Fjarlægðir eru miklar og það hefur tekið sinn tíma að læra á ís, sjólag og sigla í þoku. Vigfús Sigurðsson Grænlandsfari fór 1912-1913 í fræga ferð með Koch um Grænlandsjökla þvera og aftur 1930. 

Fuglinn hánorræni hefur haft tímann sinn til að auka flughæfni sína og finna réttan stað og stund til að komast á leiðarenda. Á Álftanesi hafa margæsir verið merktar árið 2004 og á þær sett senditæki sem segja sína sögu um hið norræna flug. Skíðagöngumenn sem fara yfir Grænlandsjökull eru einnig að afla þekkingar og frásögn þeirra af þeirri göngu á netinu er nákvæm og áhugaverð. Þeir fara hæst í um 2500 m. hæð og frostið er yfir 20° C. Fuglinn er sagður fara yfir jökullinn þar sem hann er um 2400 metra og eflaust í snjókomu og miklu frosti eins og göngumenn hafa upplifað. Gaman væri hinsvegar að vita hvort gæsin bíði eftir hagstæðum vindáttum og hafi kannski sjónflug yfir jökullinn, Það tekur hana aðeins 7 klukkustundir að fljúga frá austurströnd Grænlands yfir til Syðri-Straumfjarðar.

Á mánudaginn 28. maí, annan í hvítasunnu er spáð suðlægum vindum á Davissundi og Baffinflóa. Í dag 26. laugardag og sunnudag eru hagstæðir vindar til að fljúga frá Íslandi og til Grænlands. Á göngu minni við Skerðafjarðarleirurnar í gær sá ég ekki lengur þennan vinalega fugl, sem hefur þegar lagt af stað vestur. Hvernig hann fer að því að finna hárrétta augnablikið hefur náttúran kennt honum. Samspil gena og náttúruafla. Góð skýring á áráttu mannsins við að yfirstíga þrautir þyngri.

Ævintýraleg ferð yfir Grænland

Besta gjöfin

Litbrigðin, litaskipti, lithvörf og tærleikinn sem sjá má í landslaginu eru sjónrænir dýrgripir. Mynd sem sýnir Eyjafjallajökull spúa eldi og brennisteini hátt til himins er toppurinn. Maímánuður er mánuður andstæðna, þegar norðanvindur og ís mæta vorsól og grænum grundum við sjávarsíðu. Iðagræn tún á Kjalarnesi mót fannhvítri slæðu Esju. Rabarbarinn minn hnéhái með sínum stóru blöðum leit út eins og margar öfugar regnhlífar í vindi. Snjófjúk í kvöldsólinni og söngur sandlóu lofa morgundaginn.

Að uppgötva Ísland er ekki aðeins á myndfletinum, hinu sjónræna, heldur er maturinn íslenski fjársjóður. Fólk verður að leggja talsvert á sig til að kanna og reyna. Ekki er nóg að snæða aðeins hjá meistarakokkum eins og Þrem Frökkum. Vinningurinn getur verið í næstu búð. Fisksali minn var með nýja smálúðu í dag og stórlúðuhausa í gær. Ég fékk hjá honum miðlungslúðuhaus og þvílíkt lostgæti. Að viðbættum engifer, pipar, blaðlauk, hrísgrjónum og kartöflum var eins og nýr kraftur færi um allan líkamann þegar lúðubeinin voru sogin. Nýr rabarbaragrautur með rjóma í eftirrétt er kóróna á daginn.

Nístandi norðanáttinn er ógnvekjandi en með réttum meðulum má vinna á henni. Besta gjöfin til yngri kynslóðarinnar og auglýsing er að kunna að lesa í gjafir náttúru. 

Vægðarlaus náttúruöfl Íslands í The Telegraph

Tækifæri ef stjórnvöld akta

 

Ungir hagfræðingar og spákaupmenn í Ameríku eiga bróðurpartinn í því hruni sem varð á fjármálamarkaði. Ríkisstyrkt kerfi andskotans oft kennt við jöfnuð. Reglulega heyrast raddir þeirra í Silfrinu eða á síðum dagblaðanna. Jón Steinsson hagfræðingur og kennari við Columbíu háskóla sendir okkur reglulega pistla um úrbætur gegn verðbólgu og ráðleggingar til Seðlabankamanna. Í Fréttablaðinu í dag brýnir hann fyrir Seðlabanka að hækka "stýrivexti" um 2.5% til að vinna á "sjálfsprottni verðbólgu". Augljóst er hann býr ekki í landinu og veit ekki hvaða afleiðingar það hefur á hag heimila og fyrirtækja á næstu misserum. Veit hann að meiri hluti fyrirtækja á í erfileikum og eru í stoðkerfi banka.

Hagfræðingar vitna gjarnan í hagtölur og tala um minnkandi atvinnuleysi. Atvinnuleysið er eitt blekkingarstigið sem kemur hagfræðingum út af sporinu. Á vormánuðum eykst framkvæmdahugur og ýmislegt fer í gang sem ekki á við aðra ársfjórðunga, því minnkar atvinnuleysi nú um 1.2%. Strandveiði hefst og óvenjumikill afli hefur borist á land í byrjun árs. Þá er Vinnumálastofa að fara á stað með atvinnuátak sem kostað er af atvinnurekendum. Veit Jón um að atvinnurekendur sem bjóða upp á tímabundin störf fá ekki starfskrafta til vinnu nema að leita út fyrir landsteina.

Verðbólga getur aldrei verið sjálfsprottin. Hún á sínar orsakir og jarðveg. Ríkisstjórnin byrjaði árið með skattahækkunum, meðal annars á bensín. Síðan tók Seðlabankinn ákvörðun um tímabundna gengislækkun, gengissig sem nú er að ganga til baka. Sem afleiðing hækkaði verðlag og ríkissjóður fékk meira í kassann af veltisköttum. Allt þetta hefðu menn getað séð fyrir væri hugur á að horfa í baksýnisspegilinn. Lítill áhugi virðist hjá stjórnvöldum á að halda niðri verðbólgu og standa fyrir samráði gegn henni með lífeyrissjóðum, launafólki og atvinnurekendum. Þá er lítill áhugi á að tengjast strax öðrum gjaldmiðli vegna þess að það kallar á víðtækt aðhald. 

Opnun Bauhaus í dag, byggingakeðju með uppruna í lágvaxtalandinu Sviss gæti stuðlað að lækkun verðbólgu. Tækifærin til að ná tökum á verðbólgu eru mörg en lágir vextir eru lykillatrið, þar hefur Bauhaus forskot. Ef vextir eiga eftir að hækka meir á innlendum fyrirtækjum mun forhlaup erlenda fyrirtækja aukast og heimamenn verða meiri áhorfendur og þiggjendur

 

 

Allt fullt hjá Bauhaus

Bessastaðir heilla

Fuglaáhugamenn geta verið ágengnir og hver veit nema það sé verið að stugga við þeim. Álftanesmenn hafa ekki alltaf verið með á nótunum og hver segir að það eigi að vera bílaumferð um hlaðið á Bessastöðum. Nú þegar líkur eru á því að barnafjölskylda setjist að á höfuðbólinu er alveg eins gott að fara með gát.

Margir eru farnir að spá í spilin og sitt sýnis hverjum. Eitt er víst að sjónvarpið lýgur ekki til um vinsældir og áhrif. Sjónvarpsmenn eru inn á hverju heimili daglega og ríkissjónvarpið hefur sérstöðu með skylduáskrift. Sjónvarpið hefur síðan það kom veitt frambjóðendum forskot að forsetastólnum hafi þeir stjórnað þar þáttum. Önnur atriði sem skipta máli er félagsfærni og skátastarf frambjóðenda. Að vera ávallt viðbúin og með þjónustulund. Þessir eiginleikar eru mikilvægari en skotsilfur sem alltaf má afla með góðum stuðningsmönnum. Áræðni maka og framsæknar ættir auka möguleika frambjóðenda á kjöri.

Háskólagráður í alþjóðlegum stjórnmálum er nýr þáttur sem hjálpar til og stuðlar að kosningu ásamt góðri tungumálakunnáttu. Þegar við bætist geislandi greind og gjörvileiki er leiðin orðin greið til Bessastaða. Ekki spillir fyrir lýðveldinu að hafa börn eins og hjá konungum, framtíð þeirra er aðalmálið. 

Lokað og læst við Bessastaði

Enginn fíflagangur

Sundlaugin og íþróttamannvirki eru dæmi um vönduð vinnubrögð. Skólar eru glæsilegir án bruðls. Laugin er mátulega stór miðað við fjölda gesta og svo eru fleiri fyrir skólasund. 
Garðabær liggur vel við umferð en samgöngur við kjarna verður erfiðari eftir því sem byggðin dreifist.  Þegar vel tekst til hefur það væntanlega eitthvað að segja um val íbúanna á forystumönnum. Bæjarfélagið fer ekki fram úr áætlunum og skilar afgangi á fjárlögum.

Gott er að búa í Garðabæ

Þjóðfélagsátök og sturlun

 

Norðmenn hafa sýnt mikla samstöðu og styrk í harmsögu, þegar veikur maður fremur voðaverk. Geðrof amerísk flugstjóra í háloftunum í dag er sturlun þar sem rétt var brugðist við. Aðstoðarflugstjóri biður um hjálp farþega til að koma í veg fyrir slæmar afleiðingar. Sturlun getur verið af ýmsum toga en oft á hún rætur að rekja til óhugnanlegra upplifunar viðkomandi persóna. Margir segja í barnæsku, en í Bandaríkjunum eru mýmörg dæmi um örvilnun og voðaverk sem hafa samlíkingu í stríðsátökum. Sömu sögu er að segja frá nýlegum voðaverkum á Íslandi og í Frakklandi. Harmsaga bankahrunsins hefur ekki verið öll skrifuð á Íslandi en margt býr undir niðri. Geðveiki og þjóðfélagsleg átök eru ekki góð blanda en svo virðist sem allar þjóðir þurfi að glíma við sinn skerf.

Í Noregi eru skiptar skoðanir á málefnum útlendinga og nokkrir öfgamenn þar eins og í flestum ríkjum. Þar sem alið er á þjóðarrembingi er frekar hætta á átökum i stað umburðalyndis og gagnkvæms skilnings. Norðmenn eru ákaflega umburðarlyndir gagnvart fólki af erlendum uppruna í dag og gera ótrúlega margt til að aðlaga það norsku samfélagi. Réttarhöldin yfir Breivik sýna líka reisn sem veikum manni er sýnd. Skoðanir Breiviks eru á skjön við flest það sem hægt er að ímynda sér, en háttarlag hans lýsir líka veikindum á háu stigi. Gagnrýna má viðbúnað lögreglu, en harðar aðgerðir til að koma í veg fyrir harmasögulega atburði geta líkað bitnað á íbúunum og skert frelsi hins almenna borgara. Norðmenn hafa þurft áður að ganga í gegnum stór réttarhöld þar sem atburðarrásin var á mörkum sturlunar. Í máli Hamsuns og Treholts  var vandfundið réttlætið og enginn sigurvegari, en samkenndin styrktist.

 

Vill vera metinn sakhæfur

Tölfræði og moggabloggið.

 

Þessi frétt segir ekkert um ekna kílómetra hjá konunni en mikið um skýrslugerð til margra ára. Sá er hefur flesta ökutíma að baki án óhappa er bestur í akstri. Þeir eru margir hér á landi. Fyrir tryggingafélög og samfélagið eru góðir ökumenn gulli betri. Það ætti að verðlauna þá eins og gert er í Suður- Afríku. Fyrirmyndarökumenn eiga að vera merktir á bílrúðum með stóru F og ökumenn á fyrsta og öðru ári með L. Í Bretlandi er L merking algeng og ekkert athugavert við að vera lærlingur. Lærlingsnafnið er að hverfa úr málinu og nemar eiga bara að vera í skóla? Hér geta fagmenn á fyrsta ári tekið sama fyrir sína vinnu og menn með margra ára starfsreynslu.

Annað merkilegt má lesa út úr þessari frétt. Það eru um 10 sinnum fleiri teknir ölvaðir við akstur hér á landi, heldur en í Suður- Afríku. Dauðsföll í umferðinni eru hinsvegar mun færri hér á landi. Tölfræðin þarf þó ekki endilega að endurspegla öryggið í umferðinni.

Á vesturhimni má sjá skærar reikistjörnur í marsmánuði. Júpíter og Venus  getur að líta í nær beinni línu á vesturhimni þegar skyggni leyfir. Það hefur verið hálf bágborið í vestanáttinni á Suð- Vesturlandi. Stjörnuvefurinn upplýsir okkur um lífið í umheiminum og sama gerir netblaðið. Okkur þykir þessi upplýsingaheimur vera sjálfsagður en hann getur umturnast við óvæntar aðstæður. Netið er á mörgum sviðum að taka völdin og fyrr en seinna verður greitt stefgjald sem miðast við netnotkun. Sá sem finnur fyrstur aðgengilegt kerfi til þess verður væntanlega milljarðamæringur eða Jón Leifs á netöld.

 

 

Ók tjónlaust í 62 ár

Ríkisvaðall í sjónvarpi

 

Eftir tvo Kastljósþætti um fjármálaeftirlit er maður engu nær um brottrekstur forstjóra þess. Handbendingar og tal stjórnarformannsins um nær því ekki neitt eykur ekki traustið á stofnuninni. Slælegt eftirlit fyrir hrun vinnst ekki upp með hártogunum um óskeikulleika forstjóra þess. Kastljósið á besta tíma sjónvarpsins hefur meiri skyldur en ella um að vanda til efnis. Uppljóstranir og hvítskúringar í leikstíll eru vafasamar. Ungæðisháttur stjórnar eftirlitsins og eitt lögfræðiálitið ofan á annað verður dýrt skattgreiðendum í lokin. 

 

 

 

Ekki hægt að áminna Gunnar

Merkileg fyrirbæri á eldfjallaeyjunni

Sérstæðar norðurljósamyndir frá Fáskrúðsfirði segja mikið um einstakt land. Engin mannleg flugeldssýning kemst í hálfkvisti við ljósagang sem á uppruna sinn í sólgosum. Eldhnötturinn okkar er líka óútreiknanlegur og flekaskilin við landið eru ekki síður forvitnileg. Á netsíðu Ómars Ragnarssonar er mynd af Eldvörpum og borholu við Grindavík.

Ef maður vill fara akandi að Eldvörpum við Rauðhól verður að fara í gegnum Illahraun, Skipstígshraun, Bræðrahraun og Sundvörðuhraun. Síðan er hægt að halda fótgangandi áfram að Rauðhól, gegnum Eldvarpahraun, að Sýrfellshrauni og loks um Klofningshraun vilji maður skoða þessi fyrirbæri. Stór hluti hrauna við Grindavík hafa komið úr Eldvörpum, gígaröðum og stömpum. Eitthvað mikið hefur gengið þarna á sínum tíma en oft líða tíu aldir á milli eldgosahrina. Landverndunarsinnar vilja vernda svæðið að Reykjanestá en aðrir segja að virkjanir og jarðfræðiskoðun geti farið saman.

Merkilegt að ekkert útivistarfélag hafi pælt þennan akur. Vel er hægt að sjá fyrir sér áhugasama ferðamenn fara þarna á um hraunið á milli lóna . Ef virkjað, kemur þá heitt lón og rafmagn? Maðurinn er umbrotamikill rétt eins og flekasmiðurinn mikli, breytir því sem hann vill, hvenær sem hann telur það þjóna markmiðum sínum. Þá má spyrja hver ræður þessari för og hve lengi má bora.

Augu heimsins á mynd frá Íslandi

Enn er ekki öll nótt úti

Mestu undur lífsins eru aldrei fjarri. Þvílík gjöf náttúrunnar er ekki sjónin og að skynja alheiminn á stjörnubjartri nóttu. Venus og Júpíter ætla ég að séu skærust himinhnettir nú á vesturhimni. Í rafljósunum í Reykjavík sjást ekki vel aðrar stjörnur. Í kvöld er sá dagur sem áhrifa frá stóra sólgosinu gætir mest. Hvítur snjóstormur var á Reykjanesinu síðdegis í dag. Nú væri mikill upplifun að vera staddur við Reykjanesvita og upplifa samtímis glaðbeittan stjörnuhiminninn og brimrótið. Þeir sem búa á Reykjavíkursvæðinu geta séð mikinn töfraheim í ljósaskiptunum í Heiðmörk og við Kaldársel.

Nú líður senn að jafndægri og stjörnubjörtum nóttum fækkar óðum. Við taka lengri dagar og um mitt sumar er enn einn töfraheim að líta. Ljósar miðsumarsnætur til fjalla, við hraunkant inn í dal eða út við sjó er dýrð sem þjóðir norðursins upplifa. Að sofna undir heiðskýrum himni við Berserkjahraun, í nábýli við rjúpu örn og  fálka er enn eitt undrið sem hægt er að upplifa. 

Mörður stýrir hópi um myrkurgæði